Botontkalking
Botontkalking, ook bekend onder de Latijnse naam osteoporose. Osteoporose betekent letterlijk poreus bot. Het is een aandoening die bestaat uit het verdwijnen van de kalk uit het bot. Vanwege de geleidelijke, maar gestage verzwakking van de botten wordt de ziekte ook wel 'de stille ziekte' genoemd.
Wat is bot?
Bot is een weefsel in ons lichaam. Bot is opgebouwd uit een framewerk van bindweefsel (collageen) waarin calciumfosfaat is afgezet. Hierdoor verkrijgt het aan de ene kant zijn sterkte, blijft het echter ook soepel en buigzaam.
Tijdens onze jeugd wordt het beenderengestel opgebouwd. In de groei is de opbouw natuurlijk sneller dan de afbraak. Tot ons 35e neemt de botmassa, de dikte van de beenderenstelsel, toe. Daarna treedt een heel langzame afbraak op doordat de opbouw de afbraak niet meer bijhoudt. Bij vrouwen wordt dit proces door de overgang versterkt. Het vrouwelijk lichaam maakt in deze levensfase minder oestrogeen aan en juist dit hormoon remt de afbraak van botweefsel. Gevolg: de botten worden minder stevig en zullen eerder breken, soms zelfs zonder dat daar een aanleiding voor is. Vooral de heupen, polsen en ruggenwervels zijn kwetsbaar. Ook verkeerde voeding, medicijngebruik en te weinig beweging kunnen botontkalking in de hand werken.
Erfelijke aanleg
Osteoporose wordt niet alleen veroorzaakt door die verminderde oestrogeenproductie, maar ook door een tekort aan calcium en vitamine D. Sinds kort weten we echter dat je ook een erfelijke aanleg voor botontkalking kunt hebben: wetenschappelijk onderzoek heeft het bestaan van zogenoemde osteoporosegenen aangetoond. Dat wil echter niet zeggen dat de ziekte niet tegengegaan kan worden door gezond te leven. Vrouwen van 28 jaar die dagelijks twee glazen melk en twee boterhammen met kaas eten maken hun botten sterker, ze bouwen een 'voorraad' op. Daardoor zullen deze vrouwen helemaal niet of veel later last krijgen van osteoporose, ook als ze osteoporosegenen blijken te hebben.
Naast erfelijkheid zijn er nog een aantal andere risicofactoren. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen wel en niet te beïnvloeden risicofactoren:
Niet te beïnvloeden risicofactoren:
- Geslacht: vrouwen hebben een grotere risico door de hormoon veranderingen in en na de overgang
- Leeftijd: hoe ouder des te meer risico
- Lichaamsbouw: kleine, slanke vrouwen hebben meer risico
- Ras: blanke en Aziatische vrouwen hebben een grotere risico
Wel te beïnvloeden risicofactoren:
- Roken: behalve alle andere negatieve effecten geeft ook roken een verhoogd risico door een slechtere calciumopname uit de voeding. Rokers krijgen eerder osteoporose, omdat roken de oestrogeenspiegel in het bloed verlaagt. Dit kan ertoe leiden dat vrouwen vervroegd in de overgang raken en dat verergert de afbraak van botweefsel.
- Dieet: een continu lage intake van Calcium en vitamine D geeft een slechtere kalkafzetting
- Medicijnen: vooral bekend is het gebruik van corticosteroïden/prednison zoals bij longpatiënten en het gebruik van enkele epilepsie medicijnen
- Excessief alcoholgebruik
- Een weinig actieve levensstijl of langdurige bedrust
- Hormonaal: wegvallen van vrouwelijke hormonen na de overgang en bij mannen te lage waarden van het mannelijk hormoon testosteron
Tussen de veertig en de vijftig is het dus niet onverstandig te laten vaststellen of er een kans op osteoporose bestaat, zeker als risicofactoren een rol spelen. De huisarts kan een botmeting in het ziekenhuis aanvragen. De botdichtheid wordt met een soort van röntgenapparaat vastgesteld. Het is een pijnloos onderzoek zonder nadelige effecten.
Behandeling van osteoporose
Acht van de tien mensen met osteoporose hebben pijnklachten; de helft zelfs dagelijks. De pijn kan onder andere worden bestreden met warmte- of ijspakkingen, pijnstillers, oefeningen in warm water.
Hormoonaanvulling is al bijna veertig jaar een veel toegepaste en effectieve methode om botverlies bij vrouwen tegen te gaan. Na de overgang produceert het lichaam veel minder oestrogenen. Door dit aan te vullen, blijft het botverlies beperkt. Hormoonaanvulling is niet geschikt voor vrouwen die borst- of baarmoederkanker hebben gehad of bij wie deze ziekten in de familie voorkomen. Ook bij mannen kan hormoonaanvulling zinvol zijn. Met het ouder worden neemt het testosterongehalte af, waardoor de botten brozer worden. Extra testosteron kan nuttig zijn, maar omdat het vervelende bijwerkingen kan hebben, zal daar niet zomaar voor gekozen.
Ook goede voeding is belangrijk. De intake van calcium is noodzakelijk om bot te kunnen aanmaken. Veel mensen blijken echter hun hele leven onvoldoende calcium te gebruiken. Calcium vinden we vooral in melkproducten, groene groenten en vis producten, vooral als er nog bot/zachte graten inzitten. Ook wordt er tegenwoordig aan veel producten extra calcium toegevoegd. Er is ook een extra kalkhoudende melk.
Vitamine D bevordert de opname van calcium en fosfaat, twee belangrijke bouwstenen voor de botten. Onder invloed van zonlicht maakt het lichaam vitamine D aan.
Voeg reactie toe
Stuur dit artikel naar iemand:
Dit artikel is geplaatst door Annelies Mulders op 21/03/2005. Het is tot nu toe 1275 keer gelezen.
