Wat is COPD?
COPD is de afkorting van de woorden 'Chronic Obstructive Pulmonary Disease'. Deze ziekte wordt gekenmerkt door een langzaam toenemende vernauwing van de luchtwegen, waardoor ademen steeds moeilijker wordt. De term COPD omvat in werkelijkheid chronische bronchitis en emfyseem. Zowel bij bronchitis als bij emfyseem is de belemmering van de expiratie (uitademing) tengevolge van de obstructie. Een ander belangrijk gemeenschappelijk kenmerk is irritatie van de luchtwegen veroorzaakt door bijvoorbeeld: vochtige lucht, koude, stof, rook of specifieke prikkels die een allergische reactie kunnen veroorzaken.
Bronchitis
Bronchitis is een aandoening van de longen, waarbij ontsteking en irritatie van het longweefsel een rol spelen. De kleine luchtwegen in onze longen heten bronchiën. Als deze luchtbuisjes ontstoken raken, bemoeilijkt dit de ademhaling. Deze infectie heet bronchitis. Je kunt een onderscheid maken tussen acute en chronische bronchitis. Acute bronchitis, waarbij met bacteriën of virussen geïnfecteerd slijm uit de longen wordt opgehoest, ontstaat vaak na verkoudheid of griep. Acute chemische bronchitis wordt veroorzaakt door het inademen van irriterende dampen, zoals rook, chloor, ammonia of ozon.
Bij chronische bronchitis zijn de luchtwegen langdurig geïrriteerd. Deze vorm gaat gepaard met een chronische hoest en voortdurende slijmproductie. Meer dan 90 procent van de gevallen betreft rokers, terwijl de aandoening slechts bij minder dan 5 procent van de niet-rokers wordt gevonden. Mannen hebben tien keer zo vaak last van deze aandoening als vrouwen. Luchtverontreiniging speelt een belangrijke rol. In grote steden komt bronchitis vaker voor dan op het platteland.
Bronchitis begint met een droge hoest, die verandert in het ophoesten van slijm. Later ontstaat kortademigheid. De infectie kan koorts veroorzaken en pijn op de borst. Bij chronische bronchitis beginnen de symptomen vaak in de winter. Bij een acute bronchitis zal de arts meestal een medicijnkuur geven. Daarmee geneest de aandoening meestal in enkele weken. Bij chronische bronchitis is na onderzoek vaak een onderhoudsbehandeling nodig met medicijnen die de luchtwegen openhouden en de ontstekingreactie laten verminderen.
Longemfyseem
Longemfyseem is een chronische ziekte, waarbij steeds meer longblaasjes verloren gaan. De ernst van de ziekte hangt samen met het aantal aangedane longblaasjes. Bij ernstige vormen komen de longblaasjes met elkaar in verbinding te staan en ontstaan er grote, met lucht gevulde blazen (bullae). Die kunnen het ernaast gelegen gezonde longweefsel samendrukken.
De twee hoofdkenmerken van COPD zijn:
- enerzijds het langzaam progressieve verloop ervan, waardoor het vermogen van de longen om hun taak te volbrengen, gaandeweg aangetast wordt. Artsen hebben het over een pulmonaal functieverlies;
- anderzijds de nagenoeg aanhoudende belemmering van de luchtdoorgang in de bronchiën. Artsen omschrijven dit als een bronchiale obstructie die ze vaststaand, onomkeerbaar of gedeeltelijk omkeerbaar noemen naargelang hun min of meer pessimistische dan wel optimistische aard.
Omdat het uitademen belemmerd wordt treedt er verandering op in de ademhalingsbeweging. Bij mensen met COPD is er vaak sprake van een inspiratie stand van de borstkas. Inspiratiestand is een voorovergebogen houding waarbij de schouders verder naar voren staan dan normaal. Verder is de stand van de longen net zoals deze zou zijn wanneer men volledig inademt. Deze stand wordt door de patiënt aangenomen omdat zij het ademen vergemakkelijkt.
Ongeveer 80 tot 90% van de gevallen van COPD zijn aan het roken toe te schrijven, meer bepaald aan de aanhoudende irritatie van de bronchiën, veroorzaakt door bepaalde bestanddelen van tabaksrook. Roken heeft daarnaast ook een negatief effect op het beloop van COPD en kan de klachten verergeren. Ook (beroepsmatige) langdurige blootstelling aan risicostoffen, luchtverontreiniging, genetische factoren en respiratoire infectie kunnen bijdragen aan het ontstaan van de klachten.
COPD treedt op volgens het volgende scenario:
- Tabaksrook irriteert de bronchiën en het longweefsel.
- De bronchiën reageren door een ontsteking die aanleiding geeft tot een zwelling (oedeem) van de inwendige wand ervan en een verhoogde productie van slijm, een kleverige taaie stof waarmee de wand van de bronchiën bekleed is en die de onzuiverheden van de ingeademde lucht moet weerhouden.
- Het gevolg hiervan is dat de bronchiën verstopt raken en gaan vernauwen, wat de doorgang van de lucht belemmert (obstructie)
- Bovendien verlamt en vernietigt tabaksrook de in de bronchiën ingeplante trilhaartjes. De hoofdrol van deze trilhaartjes bestaat uit het in beweging brengen van het slijm zodat het kan verwijderd worden. In geval van COPD gebeurt dit niet langer op normale wijze, wat de verstopping nog doet toenemen.
- De ontsteking van het longweefsel geeft aanleiding tot de vernietiging van de wand van de alveolen of longblaasjes. Er vormen zich dan luchtbellen (emfyseem) in de longen, waardoor deze hun elasticiteit verliezen.
- De ophoping van slijm in de bronchiën bevordert het ontstaan van infecties, die de ontsteking nog doen verergeren.
- De wederzijdse wisselwerkingen tussen deze verschillende verschijnselen vormen wat men een vicieuze cirkel noemt, die voortdurend onderhouden wordt door de tabaksrook
- Na enige tijd krijgen de wijzigingen in de bronchiën een permanent karakter.
Volgende symptomen kunnen gezien worden als algemeen en typisch voor COPD-patiënten:
- Langzaam maar zekere toenemende kortademigheid
- Veel mensen met COPD hebben problemen om de trap op te gaan zonder te moeten stoppen om naar adem te happen.
- Kortademigheid kan het eerst optreden tijdens het werken in de tuin, tijdens het bergopwaarts lopen of, zelfs gewoon tijdens het thuis rondlopen.
- Mensen met COPD lopen meestal trager dan mensen van dezelfde leeftijd.
- Na verloop van jaren kan de kortademigheid regelmatiger voorkomen; meestal bij minder en minder inspanning.
Chronische hoest, ook gekend als rokershoest:
- Hoest kan gedurende de ganse dag aanwezig zijn of kan enkel 's ochtends optreden bij het ontwaken.
COPD kan gepaard gaan met emotionele veranderingen:
- Vele COPD-patiënten verminderen hun sociale activiteiten met familie en vrienden en kunnen hierdoor meer en meer geïsoleerd raken.
- Sommige patiënten voelen zich soms schuldig over hun toestand, voelen zich verantwoordelijk omdat zij roken of rookten.
Er bestaat geen curatieve behandeling (die leidt tot genezing) van COPD. Nadat de diagnose van COPD gesteld is, bestaat het doel van de behandeling uit:
- het stopzetten of minstens vertragen van de evolutie van de ziekte (Stoppen met roken is de belangrijkste maatregel).
- het voorkomen van verwikkelingen
- het verminderen van de symptomen en het verbeteren van de levenskwaliteit van de patiënt.
Verder kunnen medicijnen worden voorgeschreven die de kortademigheid verlichten en de levenskwaliteit verbeteren, maar die geen enkele invloed hebben op het verloop van COPD.
Medicijnen kunnen in de vorm van doseeraërosols onder druk, inhalatiepoeder of tabletten worden voorgeschreven. Inhalatiecorticosteroïden hebben slechts een beperkte invloed op het verloop van de ziekte, maar ze verbeteren wel de levenskwaliteit.
Bij inname in de vorm van tabletten of intraveneus toegediend, verminderen ze de ernst van de perioden van ontstekings-opstoten.
Respiratoire kinesitherapie bevordert de expectoraties en verbetert het comfort van de patiënt.
Respiratoire revalidatie en meer bepaald inspanningsoefeningen versterken de ademhalingsspieren, stellen de patiënt in staat langere afstanden te overbruggen (loopafstand) en verbeteren de levenskwaliteit.
In het stadium van de ademhalingsinsufficiëntie moet de toediening van zuurstof overwogen worden.
Heelkundige ingrepen (verwijdering van longgedeelten en longtransplantatie) worden enkel overwogen bij extreme gevallen en bij zeer bijzondere patiënten.
Voeg reactie toe
Stuur dit artikel naar iemand:
Dit artikel is geplaatst door Annelies Mulders op 12/12/2004. Het is tot nu toe 15248 keer gelezen.
